Overgewicht bij kinderen

Inleiding

‘Bewegen is prikkelen … is veranderen … is herstellen … en is leuk’

Een gezonde en evenwichtige voeding, emotioneel welzijn en voldoende beweging zijn voor kinderen niet altijd vanzelfsprekend. test

Steeds meer kinderen lijden aan overgewicht. De Wereldgezondheidsorganisatie schat het aantal zwaarlijvige kinderen jonger dan vijf jaar wereldwijd op 43 miljoen. In België lijdt meer dan 1 kind op 10 aan obesitas! Tussen 9 en 12 jaar vertoont 1 kind op 5 overgewicht. Bij volwassenen stijgt dat cijfer tot 1 op 3.

Ouders denken vaak dat het overgewicht er wel zal uitgroeien. We weten echter dat hoe ouder het kind is en hoe meer uitgesproken het overgewicht, hoe groter de kans is dat dit overgewicht op volwassen leeftijd blijft bestaan.

Het aanleren van gezonde gewoonten op jonge leeftijd is noodzakelijk en ook de beste manier om gezonde gewoonten ook op latere leeftijd vol te houden. De invloed van de ouders en de naaste omgeving van het kind is zeer belangrijk: zij zijn medeverantwoordelijk voor de eet- en beweeggewoonten en dienen als rolmodel voor een gezonde levensstijl.

In deze brochure vind je informatie over mogelijke oorzaken en gevolgen van overgewicht, een gezond gewicht bij jouw kind, tips omtrent gezonde voeding en beweging, enz. Het is zowel geschikt voor ouders met zwaarlijvige kinderen als voor personen die het ontstaan van overgewicht bij hun kind willen voorkomen en een gezonde levensstijl nastreven.

Wanneer spreekt men van overgewicht, obesitas bij kinderen

Om overgewicht of obesitas te definiëren, kan gebruik gemaakt worden van curven, waarop het gewicht in functie van de lengte wordt weergegeven, of van MBI curven waarop de BMI in functie van de leeftijd wordt weergegeven.

Om vast te stellen of uw kind overgewicht heeft, worde de Body Mass Index of MBI berekend. Hiervoor deel je het gewicht van je kind (in kg) door het kwadraat van zijn/ haar lengte (in m). Bijvoorbeeld: een meisje van 10 jaar is 1,38m groot en weegt 42kg. Haar BMI is 42/(1,38×1,38) = 22,05.

Omdat de verhouding tussen gewicht en lengte voortdurend verandert met de leeftijd, geldt voor elke leeftijd zowel voor meisjes als jongens een andere waarde als grens voor overgewicht en obesitas. Na het berekenen van de BMI van uw kind kan u in onderstaande tabel nagaan of er sprake is van overgewicht of obesitas.

Als het cijfer van de BMI lager is dan de cijfers in de tabel heeft uw kind een gezond gewicht. In het voorbeeld heeft het meisje overgewicht.

Interpretatie van de BMI bij kinderen.

Overgewicht Obesitas
Leeftijd BMI Jongens BMI Meisjes BMI Jongens BMI Meisjes
2 18,41 18,02 20,09 19.81
3 17,89 17,56 19,57 19,36
4 17,55 17,28 19,29 19,15
5 17,42 17,15 19,30 19,17
6 17,55 17,34 19,78 19,65
7 17,92 17,75 20,63 20,51
8 18,44 18,35 21,60 21,57
9 19,10 19,07 22,77 22,81
10 19,84 19,86 24,00 24,11
11 20,55 20,74 25,10 25,42
12 21,22 21,68 26,02 26,67

Bron: Overgewicht bij kinderen en adolescenten/ C.M. Renders e.a. – Maarssen: Elsevier gezondheidszorg, 2003 –p.11.

Overgewicht bij kinderen: Een verstoorde energiebalans.

Onevenwicht energie inname en verbruik ontstaat wanneer het evenwicht tussen energie inname en energie verbruik verstoord is. Groeien, spelen, leren vraagt veel energie van kinderen. Die halen ze uit hun voeding. Maar wanneer ze meer energie opnemen dan ze verbruiken, ontstaat een gestoorde energiebalans. Dit kan komen door

  • Erfelijke factoren. Als beide ouders obees zijn, is het risico groter dat kinderen ook overgewicht zullen ontwikkelen.
  • Omgevingsfactoren en opvoeding. Het zijn de belangrijkste oorzaken van dit verstoord evenwicht. Alle factoren die ervoor zorgen dat er een verhoogde energieopname is of een verminderd energieverbruik kunnen dit veroorzaken.
  • Suikerrijke en vetrijke producten zoals chocolade, chips en frisdrank verdringen steeds meer fruit en andere gezonde voedingsproducten.
  • Kinderen bewegen te weinig. Kinderen zitten te vaak stil: in de klas, in de auto, voor tv of computerspelletjes… Hierdoor verbruiken ze te weinig energie en ontwikkelen ze te weinig spierkracht en basisuithouding.
  • In zeldzame gevallen kunnen erfelijke ziekten, gebruik van bepaalde medicatie, hormonale problemen ook overgewicht veroorzaken.
  • Psychologische factoren kunnen ook het eetgedrag van kinderen beïnvloeden. Er zijn bijvoorbeeld kinderen die troost zoeken in eten en hun emoties weg eten.

Gevolgen van overgewicht/obesitas bij kinderen

Kinderen met overgewicht lopen ook een groot risico op overgewicht als volwassene. 80% van de kinderen met overgewicht heeft ook als volwassene gewichtsproblemen.

Overgewicht brengt nog een aantal andere risico’s met zich mee. Overgewicht vergroot het risico op diabetes, hart- en vaatziekten en gewrichtsproblemen. Maar overgewicht kan ook psychische problemen, zoals pesten, een verminderd zelfvertrouwen, sociale isolatie, depressie en slaapstoornissen veroorzaken.

Een groot deel van de kinderen met overgewicht hoeft niet zozeer af te vallen. Belangrijk is dat hun gewicht stabiliseert. Door de groei zal het gewicht meer in overeenstemming komen met de lengte. Het stabiliseren van het gewicht kan vaak bereikt worden door eens kritisch te kijken naar de eetgewoonten van het kind. Een goede organisatie van hoe, wat en wanneer we eten is uiterst belangrijk. Het is lang niet altijd zo dat het kind te veel eet. Vaak worden verkeerde dingen gegeten en zijn de tussendoortjes te zoet of te vet.

Een gezond gewicht heeft vele voordelen, voor iedereen. Kinderen met een gezond gewicht voelen zich niet alleen lekkerder in hun vel, ze hebben ook meer zelfvertrouwen. Verbeterde bewegingsmogelijkheden kan gezondheidsrisico’s voorkomen. Met verbeterde motorische vaardigheden kunnen kinderen meer energie verbranden, betere spieren en conditie ontwikkelen en zonder pijn deelnemen aan sportactiviteiten.